AŞIK MAHZUNİ VE SANAT

 Aşık Mahzuni'yi nasıl tanırsınız?

Ben yalnızca türkülerini bilirim, kendisini pek tanımam. Zaten, tarafsız olmak için, insanlarla pek içlidışlı(içli dışlı) olmamak da, yandaş olmamak da gerekir ki bu yanlış durumun en zirve hali hükümdar, siyasetçi gibi kimselerle içlidışı olmak durumudur ki bu durumu Muhammed 'Sultanlarla düşüpkalkan(içlidışlı olan) alimler de hırsızdır' yani dinsizdir, olarak açıklamıştır.

Yani, Aşık Mahzuni'yi iyi, doğru biri tanırdım.

Ancak, şu günlerde, onu pek de doğru ve iyi tanımadığımı; üniversite yıllarımda onu pek de iyi ve doğru dinlemediğimi anladım.

Çünkü 'Bana dönek demiş itin birisi' adlı türküsü gerçekten de mantığa ve insanlığa aykırı sözler de içermekte. 

Bu türkünün sözlerine bakalım:

'Bana dönek demiş itin birisi

Açığım neyimiş sor hele hele

Eli çatlamamış ayı irisi

Sen bizim köylerden geç hele hele,

Köylüden yanadır toprak görmemiş

Viskiden gayrıya dudak sürmemiş

Ömür boyu serçe bile vurmamış

Beni vuracakmış bak ite hele,

Bir yığın kitabı yığmış önüne

Sinek konsa korkar tatlı canına

Hipi yosmasını almış yanına

Pehlivanlık taslar gör hele hele,

Yiğittir ölüsü dağlarda kalan

Yiğittir yiğidin öcünü alan

Soykarıdan yiğit olur mu ulan

Ordu yıkacakmış ker hele hele,

Bu herifin önü sonu ayandır

Anlayana benim sözüm beyandır

Senden korkan hayvan oğlu hayvandır

Gel de Mahsuni'yi vur hele hele.'

'Bu sözlerde ne var?' diyebilirsiniz. Şunlar var:

1- 'Ömür boyu serçe bile vurmamış' diyor. Ne var yani serçe vurmamakta. Serçe vurmak, hayvan öldürmek hüner mi? Ben de tavuk bile kesemem. İlkokulda yanlışlıkla bir serçeyi öldürmüştüm de üç gün üzüntüden ağlamıştım.

2- 'Bir yığın kitabı yığmış önüne' diyor. Ne yan, insanların, önlerine kitap koymaları, kitabı sevmeleri, kitap okumayı sevmeleri yanlış mı, kötü mü?

3- 'Hipi yosmasını almış yanına' diyor. Ne yani, Hipi olmak aşağılık birşey mi? Bir de şu var; doğrusu 'Hipi' değil, 'Hippi' çünkü Vikipedi diyor ki 'Hipi: Hemşin folklorunda karabasan; geceleyin uyumakta olan insanların göğsüne oturarak nefes almalarını engellediğine inanılan görünmez yaratığın adı. Ermenice hipilik 'karabasan' kelimesinden Türkçeye geçmiş ve Doğu Anadolu Bölgesi Türkçesinde de kullanılmaktadır. Hippilik ise Türk dil kurumu sözlüğünde şöyle tanımlanmış; 'Toplumsal düzene, tüketime ve şiddete karşı çıkan, derbederce yaşayan, örgütlenmemiş gençler topluluğu.'.  Öteyandan; Hippiler bir de 1965 yılında Abd'nin Vietnam'a asker göndermesine karşı çıkmış, yani savaşa, barbarlığa, vahşete, teröre karşı kimseler. Hippilik doğru mu; gerçek ki felsefe, bilim, demokrasi, laiklik, özgürlük 

4- 'Yiğittir yiğidin öcünü alan' diyor ki bu söz öç, intikam, kin, barbarlık, şiddet, vahşet, ilkellik, insanlıkdışılık, hukuka aykırılık, demokrasiye aykırılık gibi şeyleri desteleyen bir içerik.

5- 'Soykarıdan yiğit olur mu ulan' diyor; yetişkin insan dişisinden de yiğit, kahraman olmaz mı? Yani bu söz de hem mantıksızlık hem de yetişkin insan dişisini genel olarak aşağılamak içermekte.

Açık ki bu durumlar sanata da, sanatçılığa da aykırı sözlerdir, aykırı yaklaşımlardır.

Necdet Gürçiftçi

Bağımsız, özgür, bilimsel, tarafsız, hiçbir dinden olmayan dinli ve bilge

İnternette yayınlandığı zaman: 14.10.20/10.27